Ο Δημήτρης Καβρουδάκης, Επίκουρος Καθηγητής Γεωγραφικής Ανάλυσης στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, ξεκίνησε τη συζήτηση ορίζοντας την έννοια της έξυπνης πόλης (Smart City) ως τις αστικές περιοχές που χρησιμοποιούν τεχνολογία, δεδομένα και ψηφιακά συστήματα για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των πολιτών, την αποδοτικότητα των υπηρεσιών και τη βιωσιμότητα. Τόνισε ότι οι έξυπνες πόλεις αξιοποιούν την τεχνολογία για να γίνουν πιο λειτουργικές, ασφαλείς και φιλικές προς τους κατοίκους και το περιβάλλον. Περιέγραψε πέντε βασικούς πυλώνες που χαρακτηρίζουν κάθε έξυπνη πόλη: τη συλλογή δεδομένων, τη βελτιστοποίηση υποδομών/υπηρεσιών, τη βιώσιμη ανάπτυξη, την επικοινωνία με τους πολίτες και την ασφάλεια/διακυβέρνηση.
Αν και τα Τρίκαλα θεωρούνται ευρέως το πιο γνωστό παράδειγμα στην Ελλάδα, ο Καθηγητής επεσήμανε ότι και άλλες ελληνικές πόλεις, όπως η Αθήνα, το Ηράκλειο, η Πάτρα και η Θεσσαλονίκη, καταβάλλουν σημαντικές και δυναμικές προσπάθειες “εξυπνοποίησης”. Υπογράμμισε τη σημασία του να κατανοηθεί ότι το να είναι μια πόλη «έξυπνη» δεν είναι μια κατάσταση on-off, αλλά μια διαρκής και αέναη διαδικασία.
Στα εμπόδια που επιβραδύνουν την πορεία προς την “εξυπνοποίηση”, αναφέρθηκαν η γραφειοκρατία και η έλλειψη οικονομικών πόρων, τα οποία συχνά αντιμετωπίζονται με την τεχνολογία και ροές χρηματοδότησης από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, ο κ. Καβρουδάκης έδωσε τη μεγαλύτερη έμφαση στον ανθρώπινο παράγοντα ως το κρισιμότερο ζήτημα. Η επιτυχία μιας έξυπνης λύσης εξαρτάται από το αν θα την υιοθετήσουν οι πολίτες, οι οποίοι καλούνται να «ξεβολευτούν» και να ενσωματώσουν τις αλλαγές, ξεπερνώντας την αδράνεια. Ο Καθηγητής σημείωσε πως η ενσωμάτωση και η υιοθέτηση από τους ανθρώπους είναι το πεδίο στο οποίο πρέπει να εστιαστούν οι προσπάθειες για ταχύτερους ρυθμούς.
Επιπλέον, η συζήτηση επικεντρώθηκε στην πρόκληση της “εξυπνοποίησης” των ιστορικών πόλεων της Ελλάδας και της Μεσογείου. Αυτές οι πόλεις, χτισμένες για άλλες δομές και μεταφορές, δημιουργούν «extra challenge», όπως η βελτιστοποίηση της κίνησης σε ένα ιστορικό κέντρο. Αυτή η ιστορικότητα, ωστόσο, αποτελεί και την πρόκληση της τεχνολογίας, δηλαδή τη δυνατότητά της να βοηθήσει στην επίλυση δύσκολων και σύνθετων προβλημάτων.
Αναφορικά με την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI), ο κ. Καβρουδάκης την χαρακτήρισε ως παλιό τομέα της πληροφορικής που ασχολείται με τη δημιουργία συστημάτων τα οποία μιμούνται την ανθρώπινη νοημοσύνη (μάθηση, λήψη αποφάσεων, αντίληψη). Λόγω της αύξησης των δυνατοτήτων των υπολογιστικών συστημάτων (hardware), η AI χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο στις έξυπνες πόλεις, με τυπικό παράδειγμα τα έξυπνα φανάρια που ρυθμίζουν την κυκλοφορία ανάλογα με τη συμφόρηση.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη τροφοδοτείται από Μεγάλα Δεδομένα (Big Data), τα οποία καθορίζονται από τους τέσσερεις άξονες V: Volume (όγκος), Velocity (ταχύτητα ροής), Variety (ποικιλία, π.χ. θερμοκρασία, πίεση) και Veracity (αξιοπιστία). Τονίστηκε ότι αυτά τα συστήματα βοηθούν στη λήψη αποφάσεων, αλλά δεν τις παίρνουν αυτόνομα, καθώς η ευθύνη παραμένει πάντα στον χρήστη.
Στο θέμα της Ιδιωτικότητας και της Ασφάλειας, παρόλο που δεν είναι ειδικός, ο Καθηγητής τόνισε ότι αυτά τα ζητήματα θα μας απασχολούν όλο και περισσότερο, λόγω του όγκου των δεδομένων. Χρησιμοποίησε το παράδειγμα του Deepfake, όπου η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί κακόβουλα για απάτες, μιμούμενη τη φωνή ή την εικόνα οικείων προσώπων. Υπογράμμισε τη φύση του ανθρώπου να φτιάχνει ένα εργαλείο αρχικά για να καταστρέψει, αν και στη συνέχεια τα αποτελέσματα (spillover) μπορούν να χρησιμοποιηθούν για το καλό, όπως συνέβη με την πληροφορική.
Σε εργασιακό επίπεδο, η τεχνολογία δεν θα κόψει τη δουλειά, αλλά θα τη μετασχηματίσει, καθιστώντας απαραίτητη τη μετα-εκπαίδευση και την προσαρμογή. Ο ρόλος του πολίτη δεν εξαντλείται στη συναίνεση για τη χρήση των δεδομένων, αλλά πρέπει να επεκτείνεται στην ενεργό συμμετοχή, στον σχεδιασμό λύσεων, όπως μέσω του crowdsourcing. Η κρισιμότερη προτεραιότητα, ιδιαίτερα για την Ελλάδα, είναι η ανάπτυξη κουλτούρας διαβούλευσης μεταξύ δημοτικών αρχών και πολιτών, ώστε να κατανοήσουν οι πολίτες τη δυσκολία της υλοποίησης έργων.
Κλείνοντας, ο κ. Καβρουδάκης, ως νησιώτης πλέον από επιλογή, πρότεινε έξυπνες λύσεις για τα νησιά, εστιάζοντας στις μεταφορές/logistics (π.χ. υδροπλάνα για σύνδεση με την ενδοχώρα και drones για γρήγορη μεταφορά δεμάτων/ιατρικού υλικού). Τέλος, έδωσε έμφαση στην ανάγκη για συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης (early warning systems) για την αντιμετώπιση των αυξανόμενων φυσικών καταστροφών (πυρκαγιές, πλημμύρες). Η τελική του επισήμανση ήταν ότι οι «έξυπνες πόλεις» πρέπει τελικά να γίνουν «ανθρώπινες πόλεις», καθώς η τεχνολογία είναι ένα κομμάτι του ανθρώπου.
