Στο επεισόδιο με τίτλο «Μαθαίνοντας Ψηφιακά: Η Εκπαίδευση στην Εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης», φιλοξενούμε τον Απόστολο Κώστα, Επίκουρο Καθηγητή στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Η συζήτηση ξεκινά από μια ενδιαφέρουσα αφετηρία: πώς ένας μηχανικός υπολογιστών βρέθηκε στο χώρο της παιδαγωγικής; Ο κ. Κώστας εξηγεί ότι η διπλή του ιδιότητα δεν είναι σύμπτωση, αλλά μια συνειδητή επιλογή που υπηρετεί το πεδίο της εκπαιδευτικής τεχνολογίας. Στόχος του είναι η γεφύρωση της πληροφορικής με την ανθρωπιστική παιδεία, υπογραμμίζοντας ότι η τεχνολογία δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά ένα ισχυρό εργαλείο που πρέπει να υπηρετεί τις παιδαγωγικές ανάγκες και όχι να αντικαθιστά τον εκπαιδευτικό.
Στη συνέχεια, η συζήτηση στρέφεται στις καινοτομίες της εικονικής (VR) και επαυξημένης πραγματικότητας (AR). Ο καλεσμένος τονίζει ότι, αν και αυτές οι τεχνολογίες προσφέρουν εκπληκτικές δυνατότητες για βιωματική μάθηση —όπως το να περιηγούνται μαθητές σε εικονικές αρχαίες αγορές— η διάχυσή τους στα ελληνικά σχολεία παραμένει αργή. Τα εμπόδια δεν είναι μόνο τεχνολογικά, αλλά αφορούν τις υποδομές, τη συνεχή υποστήριξη των εκπαιδευτικών και, κυρίως, την πολιτική βούληση. Σύμφωνα με τον κ. Κώστα, τα παιδιά προσαρμόζονται πιο γρήγορα σε αυτά τα περιβάλλοντα από ό,τι οι ενήλικες, γεγονός που καθιστά την ενσωμάτωση αυτών των εργαλείων επείγουσα ανάγκη.
Το θέμα της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης αποτελεί ένα κομβικό σημείο της συζήτησης. Ο καλεσμένος διαχωρίζει την «επείγουσα απομακρυσμένη διδασκαλία», που εφαρμόστηκε αναγκαστικά κατά την πανδημία, από την οργανωμένη, θεωρητικά θεμελιωμένη εξ αποστάσεως εκπαίδευση. Επισημαίνει πως η απλή μεταφορά της μετωπικής διδασκαλίας μέσα από μια οθόνη (π.χ. Zoom) είναι καταδικασμένη να αποτύχει αν δεν συνοδεύεται από ριζικό ανασχεδιασμό του εκπαιδευτικού υλικού και έμφαση στη συμβουλευτική επικοινωνία. Τα παραδοσιακά βιβλία δεν επαρκούν· απαιτείται νέος εκπαιδευτικός σχεδιασμός που θα αξιοποιεί τη διάδραση και θα προετοιμάζει τον μαθητή για ένα υβριδικό περιβάλλον.
Φυσικά, το κεντρικό θέμα της συνέντευξης δεν είναι άλλο από την Τεχνητή Νοημοσύνη. Ο κ. Κώστας απομυθοποιεί τις «έξυπνες» μηχανές, εξηγώντας ότι είναι πιθανοτικά μοντέλα και όχι όντα με λογική ή συνείδηση. Προειδοποιεί για τους κινδύνους που εγκυμονεί η εργαλειακή χρήση της ΤΝ από τους μαθητές, οι οποίοι μπορεί να τη χρησιμοποιούν για να «κλέψουν» τη διαδικασία της μάθησης μέσω copy-paste. Αντίθετα, προτείνει την ένταξη της ΤΝ στη μελέτη ως «study buddy», όπου ο μαθητής θα καλείται να παρουσιάσει τη λογική ακολουθία των εντολών που χρησιμοποίησε.
Καταλήγοντας, ο καλεσμένος τονίζει την αναντικατάστατη αξία του δασκάλου. Η ΤΝ μπορεί να προσφέρει απαντήσεις, αλλά ποτέ το βίωμα, τη σχέση και την ενσυναίσθηση. Η ευθύνη των εκπαιδευτικών είναι τεράστια: πρέπει να καλλιεργήσουν την κριτική σκέψη στους μαθητές, ώστε να διακρίνουν τις πηγές, να προστατεύονται από τα deep fakes και να μην εθίζονται σε μια «φιλική» μηχανή που απλώς χαϊδεύει τα αυτιά τους. Η τεχνολογία τρέχει με πρωτόγνωρες ταχύτητες, και η εκπαίδευση οφείλει να μην μείνει πίσω, αλλά να την κατευθύνει με παιδεία και κουλτούρα.
