Η συζήτηση με τον Αλέξιο-Πατάπιο Κόντη εστιάζει στον ριζικό τρόπο με τον οποίο η τεχνολογία έχει μετασχηματίσει τη διανομή των τουριστικών υπηρεσιών, αναδεικνύοντας τις ιστορικές καμπές, τους κινδύνους του ολιγοπωλίου και την ανάγκη για επαναπροσδιορισμό της έννοιας του τουριστικού προϊόντος.
Ο κ. Κόντης περιέγραψε την εξέλιξη της διανομής σε τρία βασικά στάδια. Η πρώτη σημαντική ρωγμή στο παραδοσιακό μοντέλο των ταξιδιωτικών γραφείων σημειώθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1990 και αρχές του 2000, με την εμφάνιση του διαδικτύου και των πρώτων Online Travel Agencies (OTAs), όπως η Expedia και, αργότερα, η Booking. Αυτό το μοντέλο έδωσε στους ταξιδιώτες άμεση πρόσβαση στην πληροφορία και στις κρατήσεις, παρακάμπτοντας τους κλασικούς μεσάζοντες.
Το δεύτερο σημείο καμπής τοποθετείται στην περίοδο 2010-2020, οπότε το ψηφιοποιημένο μοντέλο μεταλλάχθηκε με την ανάπτυξη της οικονομίας του διαμοιρασμού (Airbnb), των social media και των mobile εφαρμογών. Σε αυτό το στάδιο, ο τουρίστας μετακινήθηκε στο επίκεντρο της διαδικασίας, αποκτώντας ενεργό ρόλο. Ο «παραθεριστής» αντικαταστάθηκε από τον «ταξιδιώτη-δημιουργό εμπειριών» που παράγει και διαμοιράζεται περιεχόμενο στα social media, καθιστώντας τον εαυτό του συνδημιουργό.
Η πιο πρόσφατη «επανάσταση» ή «αναγέννηση» παρατηρείται από το 2020 και μετά, με την ψηφιακή μετάβαση, την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) και το Metaverse. Αυτές οι τεχνολογίες επιτρέπουν τη δημιουργία «δίδυμων προορισμών» (ψηφιακών αντιγράφων του φυσικού προορισμού), συνδέοντας άμεσα τη φυσική με την εικονική εμπειρία. Ουσιαστικά, το παραδοσιακό μοντέλο πεθαίνει τη στιγμή που ο ταξιδιώτης παύει να είναι παθητικός πελάτης και γίνεται συνδημιουργός, με την έμφαση πλέον να δίνεται στο νόημα, την εμπειρία και την αξία αντί για την απλή πώληση προορισμών.
Ωστόσο, η ψηφιακή μετάβαση έχει δημιουργήσει ένα ολιγοπώλιο στη διανομή, καθώς οι ψηφιακοί tour operators έχουν γίνει όλο και λιγότεροι αλλά πολύ πιο ισχυροί, με δύο μόνο πλατφόρμες να ελέγχουν περίπου το 80% των τουριστών σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Ο κίνδυνος για τους επιχειρηματίες δεν έγκειται τόσο στις αυξανόμενες προμήθειες, αλλά στην αόρατη απώλεια του ελέγχου. Οι πλατφόρμες δίνουν την ψευδαίσθηση της ορατότητας, αλλά στην πραγματικότητα ο ξενοδόχος εκχωρεί τον έλεγχο της σχέσης του με τον πελάτη, χάνοντας τα δεδομένα του και την άμεση επαφή. Η εμπιστοσύνη του ταξιδιώτη μετατοπίζεται στο brand της πλατφόρμας (π.χ., Booking) και όχι στην επιχείρηση. Οι μικροεπιχειρηματίες δουλεύουν για να ισχυροποιήσουν τον ενδιάμεσο, με αποτέλεσμα η εμπορική αξία του δικού τους brand να εκμηδενίζεται μακροπρόθεσμα, παρά το γεγονός ότι ο ρόλος της πλατφόρμας έχει γίνει κρίσιμος για τη βιωσιμότητά τους.
Σε εθνικό επίπεδο, ο κ. Κόντης υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να μετράει ποσότητα («κεφάλια») αντί για αξία και οικονομικό αποτύπωμα. Οι αυξήσεις στις τουριστικές ροές μπορεί να οφείλονται σε εξωτερικούς παράγοντες (συγκυρία), όπως η Αραβική Άνοιξη, και όχι σε σωστή στρατηγική. Ο τουρισμός είναι ευαίσθητος και επηρεάζεται από μη ελεγχόμενους παράγοντες (οικονομικές κρίσεις, γεωπολιτικά γεγονότα), γι' αυτό είναι κρίσιμο να υπάρχει καλή αντίληψη του τι συμβαίνει και να μην συγχέεται η συγκυρία με τη στρατηγική.
Για τη βιώσιμη ανάπτυξη, είναι απαραίτητο να υπάρξει ένα ολοκληρωμένο σύστημα μάρκετινγκ που να συλλέγει αξιόπιστες πληροφορίες και να τις διαχέει διαρκώς σε όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, ώστε να καλλιεργηθεί μια κοινή αντίληψη (συναντίληψη) για την πορεία του προορισμού. Η πολυκερματισμένη φύση της τουριστικής παραγωγής (δεκάδες ξενοδοχεία, εκατοντάδες Airbnb) σημαίνει ότι οι ατομικές αποφάσεις των επιχειρηματιών διαμορφώνουν τη συνολική εικόνα του προορισμού. Σε αντίθεση με άλλους τομείς, στον τουρισμό δεν υπάρχει undo. Η αλόγιστη εκμετάλλευση, όπως συνέβη σε περιοχές της Ισπανίας με την ανεξέλεγκτη δόμηση, καταστρέφει την αυθεντικότητα του προορισμού, καθιστώντας την επαναφορά στην πρότερη κατάσταση αδύνατη και ασύμφορη. Η λύση είναι η εκμετάλλευση της τεχνολογίας για τη διαφοροποίηση του προϊόντος και την οικοδόμηση σχέσεων, όχι η αποφυγή των πλατφορμών. Οι επιχειρήσεις πρέπει να αξιοποιήσουν τη δύναμη του πελάτη, δίνοντάς του ευκαιρίες να γίνει συνδημιουργός περιεχομένου, το οποίο είναι πιο αξιόπιστο από την κλασική διαφήμιση. Οι άνθρωποι ταξιδεύουν για να ζήσουν την εμπειρία και όχι για να θαυμάσουν το σκηνικό. Τέλος, η επιτυχία κρίνεται στη διαχείριση των προσδοκιών: είναι προτιμότερο να τάζεις λιγότερα (π.χ. 4 μονάδες ικανοποίησης) και να προσφέρεις περισσότερα (π.χ. 7), ώστε ο πελάτης να φύγει ενθουσιασμένος, αντί να μην καλύπτεις τις υψηλές προσδοκίες που δημιούργησες.
