Η συζήτηση με τον Δημοκράτη Γρηγοριάδη, Μηχανολόγο Μηχανικό και μέλος της ερευνητικής ομάδας Using Comp Sci του Πανεπιστημίου Κύπρου, μας εισάγει στον συναρπαστικό κόσμο της βιομιμητικής. Ο κ. Γρηγοριάδης αποσαφηνίζει εξ αρχής ότι η βιομιμητική δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια αυτόνομη επιστήμη με στενά όρια, αλλά ως μια τεχνική και μια πηγή έμπνευσης. Πρόκειται για μια διαδικασία κατά την οποία ο άνθρωπος παρατηρεί τον φυσικό κόσμο —τόσο τον έμβιο όσο και τον άψυχο— αναζητώντας καινοτόμες λύσεις σε προβλήματα που η φύση, μέσω της εξέλιξης δισεκατομμυρίων ετών, έχει ήδη λύσει με τον πλέον αποδοτικό τρόπο.
Η φύση αποτελεί για τον κ. Γρηγοριάδη την «πρωταθλήτρια» στη διαχείριση πόρων. Σε έναν κόσμο όπου οι πόροι είναι περιορισμένοι, η ανάγκη να στραφούμε σε βιομιμητικά πρότυπα γίνεται πιο επιτακτική από ποτέ. Ο καλεσμένος παραθέτει μια σειρά από εντυπωσιακά παραδείγματα που αποδεικνύουν την υπεροχή των φυσικών συστημάτων. Αναφέρει χαρακτηριστικά το δέρμα του καρχαρία, το οποίο, αν και δεν είναι λείο, διαθέτει τραχύτητες που μειώνουν την υδροδυναμική αντίσταση κατά 20%, μια τεχνογνωσία που έχει μεταφερθεί στην κατασκευή αθλητικών μαγιό. Επίσης, αναλύει τη χρήση του εξαγώνου στις κυψέλες των μελισσών, το οποίο αποτελεί το βέλτιστο γεωμετρικό σχήμα για την αποθήκευση μέγιστου όγκου με τη μικρότερη δαπάνη υλικού, μια λύση που οι μηχανικοί εφαρμόζουν πλέον ακόμη και στον σχεδιασμό πυρηνικών αντιδραστήρων.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην περιβαλλοντική διάσταση. Ο κ. Γρηγοριάδης περιγράφει πώς η μελέτη του στόματος ψαριών που τρέφονται με πλαγκτόν οδήγησε στη δημιουργία φίλτρων ικανών να συγκρατούν το 98-99% των μικροπλαστικών, αντιμετωπίζοντας ένα από τα πιο σοβαρά προβλήματα της σύγχρονης ποιότητας νερού. Στον τομέα των μεταφορών, αναφέρεται στο παράδειγμα των ιαπωνικών τρένων υπερυψηλής ταχύτητας, τα οποία, μιμούμενα το ρύγχος της αλκυόνας για να εισέρχονται στα τούνελ χωρίς να δημιουργούν ενοχλητικά κύματα πίεσης και θόρυβο, πέτυχαν σημαντική εξοικονόμηση ενέργειας.
Η συζήτηση επεκτείνεται και στον κλάδο της ενέργειας. Το πρότυπο του ηλιοτροπίου, που αναδιατάσσει τους σπόρους του με έναν συγκεκριμένο τρόπο, χρησιμοποιείται πλέον για τη βελτιστοποίηση της συγκέντρωσης ηλιακής ενέργειας, επιτρέποντας την εξοικονόμηση τεράστιων επιφανειών. Παράλληλα, ο καλεσμένος συνδέει τη βιομιμητική με την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI), υποστηρίζοντας ότι η ίδια η αρχιτεκτονική της AI αποτελεί μια μορφή βιομιμητικής, καθώς μιμείται τη νευρωνική δομή και τη λειτουργία των σημάτων στον ανθρώπινο εγκέφαλο. Η νοημοσύνη σμήνους (swarm intelligence), που χρησιμοποιείται στον έλεγχο ομάδων από drones, βασίζεται ακριβώς σε παρατηρήσεις συλλογικών φυσικών συστημάτων, όπως τα σμήνη ψαριών ή πουλιών.
Κλείνοντας, ο κ. Γρηγοριάδης τονίζει τη φιλοσοφική και ηθική διάσταση της βιομιμητικής. Καθώς το ανθρώπινο είδος αντιμετωπίζει μια αχαρτογράφητη πορεία εξέλιξης, οφείλει να αναθεωρήσει την καταχρηστική σχέση του με τον πλανήτη. Η φύση δεν προσπαθεί να κυριαρχήσει, αλλά να επιβιώσει αρμονικά. Κατανοώντας ότι είμαστε μέρος αυτού του φυσικού κόσμου, η βιομιμητική μάς δίνει την ευκαιρία όχι μόνο να λύσουμε τεχνικά προβλήματα, αλλά να επαναπροσδιορίσουμε τη θέση μας και να βαδίσουμε προς ένα μέλλον που θα είναι πράγματι βιώσιμο.
